Wiertło, które zamiast skrawać, "pali" materiał, czy dłuto, które szarpie włókna drewna zamiast je przecinać – to codzienne problemy wynikające z zaniedbania krawędzi tnących. Szlifierka stołowa jest kluczowym narzędziem pozwalającym przywrócić sprawność osprzętowi, jednak sukces operacji ostrzenia zależy w 90% od odpowiedniego doboru tarczy szlifierskiej (ściernicy).
Wiele osób popełnia błąd, używając jednej, uniwersalnej tarczy do wszystkiego. W efekcie dochodzi do przegrzania stali, utraty jej twardości (rozhartowania) lub szybkiego "zapchania" się kamienia. Jako eksperci HIT Narzędzia, przygotowaliśmy kompendium, które pomoże Ci dobrać osprzęt tak, by Twoje narzędzia były zawsze "jak brzytwa".
Parametry techniczne, które musisz sprawdzić przed zakupem
Kupując tarcze do ostrzenia, nie patrz tylko na średnicę zewnętrzną (np. 150 mm czy 200 mm). Kluczowe są parametry wybite na etykiecie:
- Granulacja:
- 36 – 46: Szlifowanie zgrubne, nadawanie kształtu.
- 60 – 80: Standardowe ostrzenie wierteł i narzędzi warsztatowych.
- 100 – 120: Wykańczające wygładzanie krawędzi (np. dłut stolarskich).
- Twardość ściernicy: Oznaczana literami od A (bardzo miękkie) do Z (bardzo twarde). Do ostrzenia wierteł HSS najlepiej sprawdzają się tarcze o średniej twardości (L, M, N).
- Średnica otworu wewnętrznego: Najczęściej 12,7 mm, 16 mm, 20 mm lub 32 mm. Wiele tarcz posiada w zestawie tuleje redukcyjne, ale zawsze warto to zweryfikować przed zakupem.
Jak poprawnie ostrzyć wiertła do metalu?
Ostrzenie wierteł "z ręki" wymaga wprawy, ale z odpowiednią tarczą (biały elektrokorund) jest znacznie łatwiejsze.
Geometria to podstawa
Wiertło kręte posiada dwa główne ostrza, które muszą być zaostrzone pod odpowiednim kątem (najczęściej 118° dla stali miękkich i 135° dla stali twardych).
- Błąd najczęstszy: Nierówne ramiona wiertła. Jeśli jedno ostrze jest dłuższe, wiertło będzie wiercić otwór większy niż jego średnica, a maszyna będzie wpadać w wibracje.
- Chłodzenie: Podczas ostrzenia na szlifierce stołowej, co kilka sekund zanurzaj wierzchołek wiertła w wodzie. Jeśli stal zmieni kolor na niebieski, oznacza to, że straciła swoją twardość i ostrze będzie się tępić natychmiast po kontakcie z materiałem.
Ostrzenie dłut i noży strugów – precyzja stolarska
W przypadku dłut, szlifierka stołowa służy zazwyczaj do wyprowadzenia fazy (kąta przyłożenia), a nie do ostatecznego polerowania (do tego służą kamienie wodne).
- Używaj podpórki: Nigdy nie ostrz dłuta "w powietrzu". Ustaw podpórkę szlifierki pod kątem ok. 25-30 stopni.
- Ruch boczny: Nie trzymaj dłuta w jednym miejscu tarczy. Przesuwaj je płynnie od lewej do prawej krawędzi. Zapobiega to powstawaniu wyżłobień w kamieniu i zapewnia równomierne nagrzewanie narzędzia.
- Biała tarcza o drobnej gradacji: Do dłut wybierz ściernicę 80 lub 100. Pozwoli to uzyskać gładką powierzchnię, którą łatwiej będzie "wyciągnąć" na osełce ręcznej.
Konserwacja tarczy – obciąganie ściernicy
Z czasem każda tarcza szlifierska ulega "zabiciu" (pory między ziarnami zapychają się opiłkami metalu) lub traci swój idealnie okrągły kształt. Wtedy szlifierka zaczyna bić i drgać.
Rozwiązaniem jest obciągacz do ściernic (diamentowy lub rolkowy).
- Przystawienie obciągacza do wirującej tarczy usuwa wierzchnią, tępą warstwę ziarna i przywraca idealną geometrię koła. Regularne obciąganie kamienia jest kluczowe dla bezpieczeństwa i precyzji pracy.
Podsumowanie
Pamiętaj o bezpieczeństwie: zawsze używaj osłon przezroczystych i okularów ochronnych. Nawet najmniejszy opiłek z wirującej z prędkością 3000 obr./min tarczy może być niebezpieczny.

